Vào năm 2026, một trận đấu cả đội chỉ có 13 lần ném ba điểm đã đủ hiếm thấy, đáng sợ hơn là 13 lần ném ba điểm này không trúng lấy một quả, và kinh hoàng nhất là chuyện này lại xảy ra với chính chúng ta.
Hôm qua ở bán kết bóng rổ nữ Asiad, tuyển nữ Trung Quốc thua tuyển nữ Hàn Quốc 80-85, bị chặn lại ngoài cánh cửa chung kết. Lần trước tuyển nữ Trung Quốc không vào được chung kết Asiad là từ năm 1994. Mùa hè này bóng rổ Trung Quốc đã xảy ra quá nhiều chuyện khó chấp nhận, mà thất bại của tuyển nữ, ở một ý nghĩa nào đó, còn đau đớn hơn cả tuyển nam.
Thậm chí diễn biến trận đấu còn khó coi hơn cả cách biệt tỷ số cuối cùng. Cả trận chúng ta ném ba điểm 13 trượt 13, bỏ qua quả ba điểm cuối cùng buộc phải ném, trong thời gian thi đấu chính thức chúng ta chỉ có 12 lần ném ba điểm, trong bối cảnh bóng rổ hiện đại điều này quả thực khó tin.
Chúng ta quả thực có Trương Tử Vũ là điểm mạnh tuyệt đối trong khu vực bảng rổ, nhưng cũng không đến mức phải từ bỏ hoàn toàn việc ném ngoài chứ? Chúng ta giành nhiều hơn 21 quả bóng bật bảng, nhưng tổng số lần dứt điểm lại ít hơn đối thủ 13 lần, trong 65 lần dứt điểm chỉ có 13 lần đến từ ngoài vòng cung.
Còn tuyển nữ Hàn Quốc có 78 lần dứt điểm thì 41 lần đến từ ngoài vòng ba điểm. Dù tỷ lệ ném ba điểm tổng thể của họ chỉ 29%, nhưng ít nhất người ta dám ném, ba hiệp đầu ném không chuẩn vẫn kiên trì dứt điểm, và ở hiệp bốn đã được đền đáp, dồn chúng ta vào tuyệt cảnh.
Người cao nhất trong đội tuyển nữ Hàn Quốc chỉ cao 1m82, nhưng người ta chính là dựa vào phản công và ném ba điểm để đánh bại chúng ta, đội chiếm ưu thế chiều cao tuyệt đối. Cả trận chúng ta bị ép mất bóng 18 lần, lần này không còn may mắn như ở World Cup nữa. Khi bạn mắc nhiều lỗi sơ đẳng như vậy, bị đối thủ liên tục phản công, bản thân lại không có chút khả năng ném ba điểm nào, thì thua trận mới là sự thể hiện tôn trọng quy luật bóng rổ nhất.
Tôi cho rằng đây cũng không phải vấn đề phong cách bóng rổ gì cả, không phải vấn đề bóng rổ có hiện đại hay không, mà đơn thuần là khoảng cách năng lực. Người ta ném vào được ba điểm, bạn thì không; người ta phản công được, bạn ngay cả dẫn bóng cũng không gọn gàng. Ở World Cup trước, chúng ta là đội châu Á đi đến cuối cùng, nhưng điều đó cũng không có nghĩa là bạn mạnh hơn Hàn Quốc, Nhật Bản.
Sau khi "cái đùi" tuyệt đối của chúng ta ở World Cup là Hàn Húc rời đội, trình độ thực sự của lứa tuyển nữ này lại một lần nữa bị phơi bày không sót gì. Trước đó đánh tuyển nữ Mông Cổ đã vất vả hơn tưởng tượng, Dương Thư Dư và Vương Tư Vũ đều có chấn thương, nhưng những người khác không gánh vác được, chỉ có thể mang chấn thương thi đấu, hiệu quả rất kém.
Những người như Đường Tử Đình, Trần Minh Linh, Trương Mạn Mạn vừa không có kinh nghiệm giải lớn, vừa không có thực lực vững vàng. Không còn tấm vải che thân Hàn Húc, những chỗ phải nổ bom thì chắc chắn sẽ nổ, chỉ là vấn đề sớm hay muộn.
Năm ngoái, HLV trưởng tuyển nữ Cung Lỗ Minh đưa ra "kế hoạch tập luyện vạn cú ném", với mục đích nâng cao trình độ ném rổ tổng thể của tuyển nữ. Khi đó nhìn thấy kế hoạch này, tôi đã cảm thấy hơi kỳ lạ. Bản thân vạn cú ném không có vấn đề gì, nhưng đã lên tới tầm đội tuyển quốc gia rồi, còn cần làm những bài tập cơ bản nhất như vậy sao?
Được lên đội tuyển quốc gia có nghĩa bạn là một trong những cầu thủ mạnh nhất trong nước hiện nay. Nếu tới cấp độ này mà vẫn cần lượng lớn bài tập ném rổ để nâng cao trình độ ném, phải chăng có nghĩa là bạn không phải cầu thủ cấp độ đội tuyển quốc gia?
Huống hồ một vạn cú ném thì tập cũng đã tập, nhưng trong trận đấu lại ném ra một trận 13 trượt 13, đây chẳng phải là sự mỉa mai lớn nhất đối với một vạn cú ném ấy sao? Tuyển nam và tuyển nữ của chúng ta tập trung lâu như vậy, rốt cuộc là đang tập cái gì?
Tại Asiad Jakarta 2018, các đội bóng rổ nam nữ của chúng ta, bao gồm cả bóng rổ 3x3 nam và nữ, đều giành huy chương vàng. Hình ảnh Diêu Minh ngồi trên sàn chụp ảnh chung với mọi người đã trở thành một dấu mốc rất đẹp trong lịch sử bóng rổ Trung Quốc.
Nhưng tám năm sau, các đội bóng rổ nam nữ của chúng ta đều không vào được chung kết, bóng rổ 3x3 nam nữ thậm chí còn không vào được top 4. Từ cú "grand slam" năm đó tới "trắng tay cả bốn" ngày nay, tám năm này là tám năm bóng rổ Trung Quốc không tiến ắt lùi.
So với nỗi thất vọng vô tận, hãy suy nghĩ cho kỹ tiếp theo nên làm gì đi.
