Những ai đã xem các trận đấu của đội tuyển Trung Quốc tại giải giao hữu Trùng Khánh, chắc giờ nghĩ lại vẫn còn thấy ức chế. Ba trận thua liên tiếp, ba trận không ghi nổi một bàn, thủng lưới tròn chín bàn, trận cuối thua Tajikistan 0-1, thua đã đủ khó chịu rồi, không ngờ đội trưởng còn tự mình "tuột xích" trước. Vi Thế Hào mất kiểm soát cảm xúc, thúc cùi chỏ vào đối thủ, hai thẻ vàng thành một thẻ đỏ và bị đuổi khỏi sân, bỏ lại mớ hỗn độn cho các đồng đội còn lại, chuyện này ai xem mà không tức.
Từ khi tiếp quản đội tuyển, Thiệu Giai Nhất luôn trăn trở làm sao để kích hoạt hàng công. Hiện nay ở bóng đá trong nước, số cầu thủ tấn công có tên tuổi vốn chẳng được mấy người, năng lực cá nhân của Vi Thế Hào đặt trong số cầu thủ nội quả thực thuộc hàng xuất sắc, đi bóng hay sút xa đều có nghề. Từ tận đáy lòng, Thiệu Giai Nhất nghĩ rằng trao băng đội trưởng cho Vi Thế Hào, dùng niềm vinh dự của đội trưởng đội tuyển quốc gia để ràng buộc anh, biết đâu sẽ kìm được tính khí nóng nảy ấy. Ai ngờ kết quả trên sân đã đập tan tính toán như ý này.
Các CĐV lâu năm đều rõ, Vi Thế Hào vốn là con dao hai lưỡi. Khi phong độ tốt, anh có thể dựa vào năng lực cá nhân xé toang hàng phòng ngự đối thủ, tạo ra những cơ hội ghi bàn không tệ cho đội. Nhưng một khi cảm xúc dâng lên thì không ai kéo được, dù ở CLB hay đội tuyển các cấp, anh đã có rất nhiều lần phạm lỗi thô bạo. Nhận thẻ vàng, thẻ đỏ rồi bị treo giò từ lâu chẳng còn là chuyện mới với anh, không ít HLV có chung nhận thức: muốn dùng anh thì phải luôn sẵn sàng dọn dẹp hậu quả, lỡ anh không kiểm soát được cảm xúc thì cả đội lãnh đủ.
Thiệu Giai Nhất không thể không biết những chuyện cũ này, chính vì biết anh có tật ấy nên mới muốn dùng chức đội trưởng buộc anh phải trưởng thành. Ông hy vọng Vi Thế Hào dồn toàn bộ tinh thần hiếu thắng vào việc ghi bàn, chứ không trút lên đối thủ; vai trò đội trưởng vừa là vòng kim cô vừa là động lực. Cứ nghĩ đeo băng rồi, mọi cử chỉ đều bị mọi người dõi theo, trước khi làm gì cũng phải nghĩ cho cả đội, nhưng kết quả thì sao, Vi Thế Hào vẫn không giữ được bình tĩnh.
Ở trận gặp Tajikistan này, gần hết hiệp một Vi Thế Hào đã nhận thẻ vàng đầu tiên vì xô xát. Khi đó trọng tài chính đã can ngăn, liên tục nhắc anh kiềm chế động tác, anh cũng không nói gì. Phút 53 hiệp hai, đối thủ chớp cơ hội thủ môn đẩy bóng không chắc tay để đá bồi thành bàn, đội tuyển Trung Quốc bị dẫn 0-1, hoàn toàn bị động, đúng lúc cả đội đang nghiến răng tìm cách gỡ hòa. Chỉ sáu phút sau, Vi Thế Hào trong một pha tranh chấp không bóng đã giơ cùi chỏ thúc thẳng vào đối thủ, trọng tài xem lại VAR rồi rút thẻ vàng thứ hai, thẻ đỏ truất quyền thi đấu.
Là đội trưởng trên sân, đang mang một thẻ vàng, lẽ ra anh phải chủ động tiết chế động tác, chừa đường lui cho đội, kết quả anh lại chủ động gây sự. Một thẻ đỏ khiến đội tuyển phải chơi thiếu người, thế trận vốn đã bất lợi giờ càng khó hơn. Mười đồng đội còn lại chỉ có thể gồng mình chống đỡ các đợt tấn công của đối thủ cho đến hết trận. Nhiều người nói giao hữu chỉ là để luyện quân, thắng thua đều chẳng sao, không cần quá câu nệ. Nhưng luyện quân đâu thể luyện kiểu này, đem lợi ích của cả đội ra để trút giận cá nhân, liệu có chấp nhận được không?
Khoác áo đội tuyển quốc gia, thứ bạn đại diện chưa bao giờ là chính mình, mà là toàn bộ bóng đá nam Trung Quốc. Băng đội trưởng cũng chẳng phải món trang sức vinh dự để khoe khoang, mà là trách nhiệm nặng trĩu. Việc đội trưởng nên làm là khi đội rơi vào nghịch cảnh thì giữ vững tinh thần, dẫn dắt đồng đội nghiến răng tiến lên, chứ không phải tự mình mất bình tĩnh rời sân, bỏ đồng đội trong cảnh lấy ít đánh nhiều. Cơn nóng giận nhất thời của Vi Thế Hào đã dập tắt mọi nỗ lực của cả đội, áp lực chỉ trích sau trận còn phải để HLV trưởng và đồng đội cùng gánh, như vậy đâu có chút bản lĩnh nào của một đội trưởng?
Những CĐV xem bóng mấy chục năm đã chứng kiến không ít thế trận ngược gió, khi bị dẫn bàn, đội trưởng phải đứng ra hô hào vài câu, ổn định tâm lý đồng đội, tìm cơ hội tấn công. Làm gì có chuyện tự mình bùng nổ tâm lý trước, chủ động "xin" rời sân? Nói trắng ra là đối thủ đã nắm thóp tính nóng nảy của anh, cố tình dùng động tác nhỏ để khiêu khích, chính là để phá vỡ nhịp độ của đội tuyển Trung Quốc. Là đội trưởng, lẽ ra anh phải nhìn thấu trò vặt này và giữ bình tĩnh, kết quả lại tự nhảy vào bẫy, đúng ý đồ của đối thủ.
Sau trận đấu, bình luận viên CCTV Hạ Vĩ đã đăng bình luận, không nêu tên nhưng ai cũng biết ông nói về ai. Hạ Vĩ nói, giao hữu tuy có nhiệm vụ thử nghiệm cầu thủ, kết quả lên xuống là bình thường, nhưng giao hữu cũng được ghi vào lịch sử đội tuyển quốc gia, không phải trận đấu tập nội bộ cho có. Một người đến trận giao hữu còn không thể nghiêm túc đối đãi, bạn có tin anh ta gánh nổi áp lực khổng lồ ở giải đấu chính thức không?
Lời này thực sự rất nặng ký, đáng để mọi tuyển thủ suy ngẫm kỹ. Hiện nay không ít người có một quan niệm sai lầm, cho rằng giao hữu thì thắng thua chẳng sao, mất kiểm soát động tác hay nóng nảy đều không phải chuyện lớn. Nhưng áp lực ở giải đấu chính thức lớn hơn giao hữu rất nhiều, dù là vòng loại World Cup hay Asian Cup, một pha phạm lỗi, một thẻ đỏ đều phải trả cái giá lớn không thể bù đắp. Nếu ở trận giao hữu chỉ bị dẫn một chút đã không kiểm soát được bản thân, động một chút là phạm lỗi trả đũa, thì đến giải chính thức, đối mặt cường độ va chạm cao và áp lực cả sân, còn trông mong gì anh giữ được bình tĩnh?
Được triệu tập lên đội tuyển quốc gia vốn là cơ hội ngàn năm có một, không phải ai cả đời cũng được nhiều lần khoác áo đội tuyển, mỗi cơ hội ra sân đều vô cùng quý giá. Không coi trọng giao hữu, tùy tiện phung phí cơ hội, bản chất là không trân trọng vinh dự này. Mục đích cốt lõi nhất của giao hữu chính là mài giũa tâm lý, kiểm nghiệm khả năng chịu áp lực; giải chính thức đâu có cho bạn cơ hội thử sai, đến trận then chốt mà nhận thẻ đỏ, một tấm thẻ có thể hủy hoại mấy năm nỗ lực chuẩn bị của cả đội.
Sau tấm thẻ đỏ này, dư luận gần như nghiêng hẳn về một phía, mọi người đều cho rằng băng đội trưởng của Vi Thế Hào nhiều khả năng khó giữ. Không ai phủ nhận tài năng của Vi Thế Hào, xét về kỹ thuật chân, anh quả thực có điểm hơn người trong số cầu thủ nội. Nhưng chọn đội trưởng đâu thể chỉ nhìn kỹ thuật, tâm tính, khả năng chịu áp lực, tầm nhìn đại cục, không thể thiếu thứ nào. Đội trưởng của một đội bóng là trụ cột tinh thần trên sân, gặp nghịch cảnh thì bản thân không được sụp đổ trước, càng không được làm điều tổn hại cả đội.
Đá hay đến mấy mà lúc then chốt không kiểm soát được cảm xúc, thì nói hủy nỗ lực của cả đội là hủy ngay. Lần thử chọn Vi Thế Hào làm đội trưởng của Thiệu Giai Nhất, nói trắng ra là trả một khoản học phí đắt đỏ. Chọn đội trưởng đội tuyển quốc gia không thể chỉ nhìn năng lực cá nhân, mà còn phải xem cầu thủ có chịu được áp lực hay không, có tự kiềm chế được trong nghịch cảnh hay không. Một đội bóng muốn tiến lên, chỉ có kỹ thuật là chưa đủ, phải có tố chất chuyên nghiệp và ý thức tập thể.
Xem xong mấy trận giao hữu này, CĐV lâu năm ai nấy đều thấy nghẹn lòng. Thật ra CĐV hoàn toàn chấp nhận được thua trận, bóng đá vốn có thắng có thua, chênh lệch thực lực bày ra đó, thua thì mọi người cũng hiểu. Điều CĐV không chấp nhận được là thua cả trận lẫn thua cả tư cách; có thể chấp nhận dốc hết sức mà vẫn thua kém về trình độ, nhưng không chấp nhận cầu thủ hơn thua cảm xúc trên sân, chủ động đào hố gây rắc rối cho đội.
Tại giải giao hữu Trùng Khánh lần này, đội tuyển Trung Quốc đá bốn trận, giành 1 thắng 3 thua, ba trận sau toàn thua, không ghi được bàn nào. Liên tiếp thua các đối thủ có thứ hạng thấp hơn, vấn đề bộc lộ không chỉ ở mặt kỹ chiến thuật. Việc quản lý tâm lý cầu thủ, khả năng chịu áp lực trong nghịch cảnh, đều là những khúc xương cứng mà ban huấn luyện buộc phải gặm trong thời gian tới. Sau trận, Thiệu Giai Nhất cũng chủ động nhận toàn bộ trách nhiệm, thẳng thắn đón nhận phê bình của CĐV; dám chịu trách nhiệm là điều tốt, tiếp theo phải rút kinh nghiệm thật nghiêm túc.
Trước đây cứ nghĩ dựa vào vinh dự là có thể cải tạo tính cách cầu thủ, giờ xem ra hướng đi này quả thực không đúng. Người xưa có câu "giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời", sự nóng nảy đã khắc sâu trong tính cách, đâu thể chỉ dựa vào một chiếc băng đội trưởng, vài trận giao hữu mà thay đổi được. Một tấm thẻ đỏ trong trận giao hữu thực ra phản chiếu vấn đề cũ về tâm lý và tố chất chuyên nghiệp của cầu thủ.
Nói đến đây, mọi người cũng thử bàn xem, chọn đội trưởng đội tuyển quốc gia nên ưu tiên kỹ thuật hay tâm tính? Lần nhận thẻ đỏ này của Vi Thế Hào, có nên tước luôn băng đội trưởng của anh không?
Tài liệu tham khảo: Nhân Dân Võng – Đội tuyển nam Trung Quốc thua Tajikistan trong trận giao hữu
CCTV.com – Hạ Vĩ bình luận màn trình diễn của đội tuyển nam Trung Quốc trong trận giao hữu
